این نام در واقع اشاره به دوره ای دارد که همه بانوان دیر یا زود با آن مواجه خواهند شد. در واقع یائسگی وقتی اتفاق می افتد که شما بعد از گذشت 12 ماه بدون دوران قاعدگی را پشت سر گذاشته اید. این بازه زمانی برای هر فرد در سن خاصی رخ می دهد با این حال سن این پدیده دهه 40 تا 50 گزارش شده است. بسیاری فکر می کنند که این رخداد شاید یک نوع بیماری باشد، این تصور درست نیست زیرا این ایام یک پروسه بیولوژیکی طبیعی محسوب می شود که علائم خاصی از قبیل گرگرفتگی، نوسانات احساسی، تغییر در روند طبیعی خواب شبانه و غیره را به همراه خواهد داشت. با وجود اینکه این عارضه غیرقابل اجتناب ناپذیر است یعنی همه افراد آن را تجربه خواهند کرد، دستورالعمل هایی وجود دارد که بتوان یائسگی را زندگی کرد. در این مقاله دکتر فرگل سعادت، بهترین متخصص زنان در تهران، به توضیح این راهکارها پرداخته است.
یائسگی چیست ؟
به طور کلی اصلی ترین تعریفی که می توان برای یائسگی نمود ، به پایان رسیدن دوره پریود در زنان است. یائسگی به حالتی گفته می شود که زنان در آن دیگر عادت ماهیانه نخواهند شد. این یک شرایط کاملا عادی و طبیعی است که بدن هر خانم در شرایط و سن مناسب به آن خواهد رسید و جای هیچگونه نگرانی نخواهد بود. نکته مهم درباره یائسگی این است که خانمهایی که دچار یائسگی می شوند ، دیگر توانایی تولید مثل یا بارداری نداشته و تغییرات هورمونی شدیدی تجربه خواهند کرد. البته ناگفته نماند که یائسگی با علائم و عوارضی همراه است که در ادامه آن ها را بررسی کرده ایم .
علائم یائسه شدن
بانوان از تغییر علائم متوجه تغییراتی در بدن خود خواهند شد، اگر در ماه ها یا سال های منتهی به این ایام که پری یائسگی نامیده می شود، با این نشانه ها مواجه شدید نگران نشوید:
- قاعدگی نامنظم
- خشکی واژن
- گرگرفتگی
- لرز
- عرق شبانه
- تغییرات خلق و خوی
- افزایش وزن و کاهش متابولیسم بدن
- نازک شدن مو و خشکی پوست
- کاهش حجم سینه ها
تجربه افراد از علائم یائسگی
از بین علائم فوق، قاعدگی نامنظم یکی از تجربیات مشترکی است که در بین بانوان رایج است. قبل از پایان دوران قاعدگی، بی نظمی هایی را تجربه خواهید کرد. اگر بخواهیم به زبان ساده تر این پدیده را توضیح دهیم باید بگوییم حالتی رخ می دهد که دوره های قاعدگی یک ماه از بین می رود و بازمی گردد، یا فرد چندین ماه پریود نمی شود اما بعد از گذشت مدتی دوباره خونریزی رخ می دهد. حتی در برخی افراد چرخه های قاعدگی کوتاه تر مشاهده شده است. این موضوع مهم را به یاد داشته باشید که وجود این بی نظمی ها دال بر عدم باروری نیست، توصیه می شود که اگر از موعد قاعدگی شما گذشته و در دوران یائسگی نیز به سر می برید، آزمایش بارداری انجام دهید و تحت نظر متخصص خوب زنان در تهران باشید.
چه زمانی به دکتر مراجعه کنیم؟
یکی از موضوعات مهمی که بانوان همواره می بایست آن را در نظر داشته باشند این است که تحت نظر یک متخصص باشند. در این صورت برای مراقبت های بهداشتی پیشگیرانه و هرگونه نگرانی، می توانید فورا با پزشک خود ارتباط برقرار کنید. منظور ما از مراقبت های بهداشتی انجام ازمایش های غربالگری مانند کولونوسکوپی، ماموگرافی و غربالگری تری گلیسیرید می باشد. پزشک معالج همچنین ممکن است ازمایش ها و معاینات دیگری اعم از آزمایش تیروئید در صورت سوابق بیماری، معاینه سینه و لگن را نیز توصیه کند.
دلایل یائسه شدن
با وجود اینکه این رویداد طبیعی است اما شرایطی وجود دارد که می تواند باعث قطع سیکل قاعدگی شود. در ابتدا به توضیح روند طبیعی می پردازیم و در ادامه شرایطی را که به یائسگی منجر می شوند را شرح خواهیم داد:
-
شرایط طبیعی
کاهش طبیعی هورمون های تولید مثل
وقتی شما به اواخر سی سالگی نزدیک می شوید، تخمدان شما به تدریج ترشح هورمون استروژن و پروستروژن را کاهش می دهد. دو هورمون نامبرده مسئول تنظیم سیکل قاعدگی و باروری شخص می باشند. وقتی به سن 40 سالگی پا می گذارید ، طول قاعدگی شما ممکن است طولانی با کوتاه تر شود و شدت خونریزی نیز کاهش یا افزایش یابد تا در نهایت در سن 51 سالگی تخمدان های شما دیگر هیچ تخمکی را رها نمی کند و در این شرایط شما دیگر پریود نخواهید شد.
نارسایی اولیه تخمدان
طبق نظر بهتریندکتر زنان در تهران، حدود یک درصد از بانوان این پدیده را در سنین پایین تر از 40 سالگی تجربه می کنند. به این عارضه یائسگی زودرس گفته می شود که از نارسایی تخمدان ها در تولید سطوح طبیعی هورمون های تولید مثلی نشات می گیرد. همچنین علت نارسایی تخمدان ها را به عوامل ژنتیکی و یا بیماری خود ایمنی نسبت داده اند. با این حال دلیل اصلی این عارضه هنوز یافت نشده است، راه چاره ای که متخصصان برای این دسته از افراد در نظر می گیرند هورمون درمانی حداقل تا سن طبیعی یائسه شدن، به منظور محاظت از قلب، مغز و استخوان ها می باشد.
-
عوامل محیطی
جراحی برداشت رحم
همانطور که قبلا نیز به این موضوع اشاره کردیم، تخمدان بانوان با تولید استروژن و پروژسترون سکیل قاعدگی را منظم می سازد. جراحی که به برداشت این اندام از بانوان منجر شود یائسگی زودرس را برای آن ها به همراه خواهد داشت. در پی انجام جراحی برداشت تخمدان یا اوفورکتومی، سیکل قاعدگی فرد متوقف و وی با علائمی دقیقا مشابه با یائسه شدن و یا حتی شدیدتر مواجه خواهد شد؛ زیرا در این شرایط توقف سیکل قاعدگی به روال طبیعی خود نبوده و ناگهانی برای فرد رخ داده است.سوالی که ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده این است که ایا جراحی برداشت رحم با هیستروکتومی هم همین شرایط را ایجاد می کند؟ در پاسخ باید گفت که این جراحی به بروز یائسگی ناگهانی منجر نخواهد شد، با وجود این که در آن بیمار پریود نخواهد شد اما تخمدان ها به تولید تخمک و ترشح استروژن و پروستروژن ادامه خواهند داد.
شیمی یا پرتودرمانی
این دوراهی که برای درمان سرطان در افراد مورد استفاده قرار می گیرد از علل های محیطی دیگر برای بروز یائسه شدن زودرس می باشد که در مدت کوتاه بعد از درمان فرد را با علائمی از قبیل گرگرفتگی روبرو خواهد کرد. از آنجایی که توقف قاعدگی همیشه پس از شیمی درمانی دائمی نیست، بنابراین کنترل بارداری می بایست ادامه داشته باشد. پرتو درمانی تنها در صورتی عملکرد تخمدان ها را تحت تاثیر قرار می دهد که اشعه به سمت تخمدان ها باشد. به گفته دکتر خوب زنان در تهران، پرتو درمانی بافت های سینه و سرو گردن بر یائسگی اثری ندارند.
عوارض یائسه شدن
با توجه به اینه یائسگی یک فرایند طبیعی برای بدن به شمار می رود ، ممکن است برخی عوارضی به همراه داشته باشد که عبارت اند از:
- بیماری های قلبی عروقی : بیماری های قلبی و عروقی که در اثر کاهش هورمون استروژن در بدن به وجود می آیند و کنترل آن تنها با کمک گرفتن از فعالیت های بدنی از جمله ورزش و تغذیه سالم همراه است.
- پوکی استخوان: خطر ابتلا به پوکی استخوان و در نتیجه شکننده شدن استخوان های زنان یائسه بسیار زیاد است ؛ بهترین راه مقابله با پوکی استخوان استفاده از مکمل های مخصوص پوکی استخوان، تغذیه سالم و ورزش خواهد بود.
- خشکی واژن : خشکی واژن که در پی آن از بین رفتن خاصیت ارتجاعی واژن (شل شدن و افتادگی واژن) همراه بوده که با استفاده از داروهایی نظیر شیاف واژن ، روان کننده ها و غیره قابل بهبود باشد.
- افزایش وزن : چاق شدن ناگهانی افراد که میتواند در اثر کاهش سوخت و ساز بدن به وجود آید.
- بی اختیاری ادرار
به خاطر داشته باشید که عوارض یائسگی معمولا با رعایت نکات تغذیه ای ، رفتار ها و فعالیت های فردی قابل بهبود و کنترل خواهند بود. بنابراین بهترین مقابله با عوارض یائسگی ، تغییر سبک زندگی ، مشاور با یک پزشک و رعایت دستورالعمل های اوست.
راهکارهای کنترل عوارض یائسگی
با توضیح شرایط بالا شاید این دوران را ترسناک و غیرقابل تحمل تصور کنید اما این موضوع درست نیست در اغلب موارد یائسه شدن تاثیر چندانی بر زندگی بانوان نمی گذارد، یعنی اثرات جانبی آن قابل تحمل است. راه های درمان و کنترل این روند طبیعی زمانی پیشنهاد می شود که علائم ان زندگی طبیعی فرد را دچار اختلال کند. راه هایی که برای کنترل این عارضه معرفی شده اند عبارتند از :
هورمون تراپی؛ این فرایند که با نام HT نیز شناخته می شود برای درمان عوارض ناشی از یائسگی مورد استفاده قرار می گیرد. سن، سوابق خانوادگی، بیماری که فرد در حال حاضر به ان مبتلا است همگی شرایطی هستند که بر پروسه هورمون تراپی موثر می باشند.
درمان های غیر هورمونی؛ این راه خود به دو گروه استفاده از داروهای تجویزی و غیر تجویزی منحصر می شود. در این روش درمانی سطح هورمون های فرد افزایش می یابد که همین عامل باعث تسکین علائم یائسگی خواهد شد. حین تجویز دارو پزشک به این موضوع توجه می کند که ایا رحم فرد تحت جراحی هیسترکتومی قرار گرفته است یا خیر. در این صورت دو گروه از دارو ها برای شما در نظر گرفته می شود:
- استروژن و پروژسترون : اگر فرد رحم دارد.
- استروژن : اگر فرد تحت عمل هیسترکتومی قرار گرفته است.
در این زمینه توصیه می شود که با بهترین متخصص زنان در تهران صحبت کنید تا در صورت نیاز به رعایت دستورالعمل ها و تغییر سبک زندگی به شما مشاوره هایی ارائه دهد.
دوره پیش یائسگی چه دوره ای است؟
برخی بانوان چند سال قبل از اینکه یائسه شوند وارد فاز پیش یائسگی می شوند. در این دوره ، تولید استروژن در تخمدان ها کاهش می یابد. این دوره تا زمان ورود به فاز یائسگی قطعی ادامه دارد. همچنین لازم به ذکر است بانوانی که این دوره را سپری می کنند ، در طول آن ، علائم یائسگی را تجربه خواهند کرد.
دوره پس یائسگی چه دوره ای است؟
پس از ورود به دوره یائسگی قطعی و سپری شدن چند سال ، علائم یائسگی به تدریج کاهش می یابد. رعایت موارد توصیه شده توسط متخصص زنان کمک می کند تا سرعت کاهش یافتن این علائم بیشتر شده و مهم تر از آن ، از بروز پوکی استخوان جلوگیری به عمل آید.
بانوان در چه سنی یائسه می شوند؟
یائسگی اغلب بین سنین ۴۵ تا ۵۵ سالگی اتفاق می افتد. البته ژنتیک و سبک زندگی بر روی الگوی سن یائسگی تاثیر گذار است.
آیا یائسگی باعث پوکی استخوان می شود؟
پوکی استخوان عارضه ای است که استخوان ها را در برابر شکسته شدن ، آسیب پذیر می کند. یائسگی زودرس می تواند سرعت بروز این عارضه ناخوشایند یعنی پوکی استخوان را تشدید کند. زمانی که استخوان ها دچار پوسیدگی می شوند ، مواد معدنی استخوان به ویژه کلسیم از بین می رود. کاهش تولید استروژن در تخمدان ها ، علت اصلی کاهش کلسیم در استخوان ها است. مراجعه به یک پزشک متخصص زنان برای جلوگیری از بروز بیماری پوکی استخوان منطقی ترین راه محسوب می شود.
آیا یائسگی روی کیفیت رابطه زناشویی اثر می گذارد؟
زنان یائسه اغلب در طول رابطه جنسی ، احساس درد کرده و همچنین میل جنسی آنها کاهش می یابد. بعلاوه ، در هنگام رابطه جنسی ممکن است دچار خونریزی شده و احساس سوزش کنند. دکتر فرگل سعادت بهترین متخصص زنان و زایمان در شرق تهران ، بعد از انجام یک مشاوره کامل و معاینات لازم ، بهترین مشاوره را در این خصوص در اختیار شما قرار می دهد.
آیا الگوی تغذیه در دوران یائسگی تغییر می کند؟
داشتن تغذیه مناسب کمک می کند تا علائم و عوارض کمتری را در طول یائسگی تجربه کنید. مصرف میوه و سبزیجات ، مصرف حبوبات ، اجتناب از مصرف چربی ها ، کاهش دادن مصرف مواد قندی و کنترل وزن می تواند در این خصوص کمک زیادی کند.
آیا مردان نیز دچار یائسگی می شوند؟
یائسگی در مردان شامل کاهش یافتن ترشح هورمون تستوسترون می باشد. با بروز این اختلال ، مردان اغلب دچار بی حالی و افسردگی شده و اعتماد به نفس آنها کاهش می یابد. همچنین آقایانی که یائسه می شوند ممکن است دچار اختلال در خواب شده و چربی شان بالا رود. بزرگ شدن سینه ها و کاهش میل جنسی نیز از عوارض یائسه شدن آقایان می باشد.
