بارداری مولار چیست؟ | از تشخیص تا درمان

بارداری مولار که به هیداتیفرم (Hydatidiform mole ) نیز معرفی شده است نوعی بارداری ناموفق می باشد که با رشد غیر عادی تروفوبلاست ها (سلول هایی که تشکیل دهنده بخش عمده ای از جفت می باشند) همراه است ، با نام های دیگری مانند بچه خوره شناخته می شود. زیرا جنین طی این نوع حاملگی تشکیل نمی شود و در نهایت با سقط تمام می شود. این نوع حاملگی در بعضی موارد نیز برای مادر خطراتی به همراه دارد. برای اینکه از این مشکل جلوگیری کنید یا در صورت وقوع آن بدانید باید چه حرکتی انجام دهید ، دکتر فرگل سعادت بهترین جراح و متخصص زنان و زایمان شرق تهران در این خصوص مقاله ای تهیه کرده اند که توصیه می کنیم حتما آن را مطالعه کرده تا اطلاعات کاملی را به دست آورید. 

مولار چیست؟

مولارو یا مولاریته  در علم شیمی است که ازآن برای سنجش غلظت محلول استفاده می شود و با کلمه انگلیسی M  نوشته می شود.به تعداد مولی که در محلول حل می شود مولار می گویند. زمانی که این اتفاق در زمان باروری رخ دهد ، تخمکی که لقاح یافته است تبدیل به جنین نمی شود. از این رو که بعد از چند که لانه گزینی کرد، از رشد کردن و تقسیم سلول ها باز می ماند و جنینی تشکیل نمی شود.

انواع حاملگی مولار

این نوع حاملگی ممکن است ناقص یا کامل باشد. طی این اتفاق بعد از انجام لقاح ، تخمک تقسیم  و سپس به مرور زیاد می شود تا اینکه سرانجام تبدیل به جنین شود. در هفته سوم باید شاهد تشکیل جفت باشیم که این امر در مولار کامل به شکل متورم و غیر طبیعی است و بافت جنین به وجود نمی آید. در بارداری مولار ناقص نیز جفت به صورت طبیعی تشکیل می شود ولی در کنارش جفتی غیر طبیعی ایجاد می شود ، در این موارد ممکن است جنین رشد شود. در حاملگی دو قلو نیز ممکن است یکی از جفت ها دچار این مشکل شود و جنین دیگر رشد کند. 

علت حاملگی مولار؟

از علل اصلی این نوع بارداری ، می توان به مهم ترین آن ها یعنی اختلالات کروموزومی اشاره کرد. در آن  ، لقاح به وسیله دو اسپرم و یک تخمک خالی صورت پیدا می کند. به این شکل که از ژن های پدر دو نسخه وجود دارد ولی از ژن های مادر نسخه ای موجود نمی باشد. 

از جمله عواملی که سبب بارداری مولار در زنان می شود عبارتند از:

• سن: سن زیر 20 و بالای 40 سال ، بیشترین سنینی هستند که در آن ها حاملگی مولار رخ می دهد. پدرانی که سن بالا دارند نیز می توانند در به وجود آمدن بارداری بچه خوره سهیم باشند.
• کیفیت پایین تخمک و یا اسپرم
• عدم تعادل در هورمون ها
• جهش ژنتیکی
• مصرف دخانیات
• کمبود در ویتامین آ و ترکیباتی که حاوی بتاکاروتن هستند.
• داشتن سابقه در سقط کردن جنین
• در برخی از نژاد ها مانند نژاد های آسیایی ، آمریکایی بیشتر است.
• بارداری مولار قبلی

 علائم حاملگی مولار

بارداری مولار در ابتدا مانند حاملگی های طبیعی دیگر است اما در هنگام متوقف شدن رشد تخمک بارور شده ، علائم شبیه به سقط جنین در فرد ایجاد می شود که عبارتند از:

• تهوع شدید و استفراغ
• ورم شکم
• فشار خونی بالا
• اندازه رحم نسبت به سن بارداری بزرگتر است.
• کیست هایی که به شکل انگوری هستند در صورتی که به لگن فشار وارد می کنند و همراه درد هستند ، دفع می شوند.
• غدد تیروئید پرکار
• اسپاسم و گرفتگی عضلات شکمی
• کیست هایی که در تخمدان موجود می باشند.
• مسمومیت در بارداری و یا پره اکلامپسی
• لکه بینی و در مواردی خونریزی که از هفته 6 تا 12 ادامه دارد.

 تشخیص بارداری مولار

زنانی که لکه بینی ادامه دار و علائمی غیرعادی دارند باید سریع برای تشخیص نوع بارداریشان به دکتر مراجعه کنند. بارداری مولار در هفته هفتم ، به وسیله سونوگرافی واژینال تشخیص داده می شود. تصاویر حاصل از این سونوگرافی شامل مایع آمنیوتیک به همراه یک کیسه خالی که جنینی در آن نیست ، می باشد. در صورتی که پزشک بخواهد حاملگی مولار را تشخیص دهد از موارد زیر استفاده می کند.

• تست هورمون در زمان بارداری : بالا بودن اندازه هورمون جفت HCG به منظورحاملگیست ، اگرغیر از این باشد باروری از نوع مولار است.
• آزمایش خون
• معاینه لگنی

آیا می دانید بارداری مولار چه عوارضی دارد؟

پس از محرز شدن قطعی بارداری مولار توسط متخصص زنان و زایمان ، می بایست پروسه درمان آغاز گردد. دقت داشته باشید در صورتی که روند درمان به تعویق انداخته شده و برای پیشبرد آن تعلل شود ، خطرات جدی ای متوجه مادر خواهد شد.

در بارداری مولار چنانچه درمان به هنگام صورت نپذیرد ، ممکن است که جنین سقط شود اما بافت جفتی که به صورت غیر طبیعی در رحم موجود است ، به رشد خود در این قسمت ادامه داده و بدین ترتیب سبب به وجود آمدن بیماری تروفوبلاستیک حاملگی شود.

لازم به ذکر است که بارداری مولار ، در برخی موارد به سرطان کوریوکارسینوما بدل می شود که البته ریسک آن بسیار کم است ؛ به عنوان مثال در هر 40 هزار بارداری تنها یک مورد به این بیماری مبتلا می شود.  

از دیگر خطرات درمان نکردن بارداری مولار ، می توان به خونریزی شدید رحم و توسعه این بافت به  نقاط  دیگر بدن اشاره داشت که متاسفانه بی توجهی به آن ها ؛ عواقب بسیار جدی تری را به دنبال خواهد داشت.

توجه داشته باشید پس از آن که بافت مولار برداشته شده و حاملگی خاتمه یافت ، چنانچه بخش هایی از بافت غیرطبیعی باقی بماند و شروع به رشد کند ، GTN  و یا نئوپلازی تروفوبلاستیک پایدار رخ خواهد داد.

آیا می توان از بارداری مولار پیشگیری کرد؟

بانوانی که سابقه بارداری مولار دارند ، در بارداری های بعدی خود باید بیشتر به این مسئله توجه کرده و نکات زیر را رعایت نمایند :

• پیش از اقدام به بارداری ، حتما مشاوره و معاینات پزشکی انجام دهند.
• نسبت به انجام آزمایش ژنتیک اقدام نمایند.
• انجام سونوگرافی را در اولویت کار  قرار دهند و زودتر از موعد تعیین شده آن را انجام دهند.
• مادامی که اطمینان نیافته اند هورمون بارداری صفر شده است ، از رابطه جنسی اجتناب کنند.
• مراقبت های دوران بارداری را به درستی رعایت کنند تا حاملگی بعدی خود را با موفقیت پشت سر بگذارند.

راه های درمان بارداری مولار در تهران

با برداشتن بافت نامعقول جفتی که در حال رشد است می توان از بروز تروفوبلاستیک حاملگی جلوگیری کرد. از آنجایی که درمان این پروسه ممکن است یک و یا چند مرحله ای باشد، پزشکان از روش های زیر استفاده می کنند:

• کنترل هورمون جفت :

 در صورتی که مول از رحم خارج شد. دکتر هر هفته میزان هورمون گنادوتروپین  جفتی (HCG) را اندازه گیری می کند  تا از نبود هیچ مولاری در رحم اطمینان حاصل کند. از این رو اگر هورمون از حد طبیعی بالاتر باشد ، بیمار به مراقبتی بیشتر نیاز دارد تا این هورمون به حد طبیعی خود برسد. از آنجایی که ممکن است این سلول های مولاری دوباره بازگردند ، بیمار به مدت 6 ماه تا یکسال تحت نظر پزشک قرار می گیرد تا سطح این هورمون ها چک شود. بانوانی که سن آن ها بالای 40 است و حاملگی مولار داشته اند ، بیشتر در معرض خطر بازگشت این سلول ها می باشند. در صورتی که شما هم دچار بارداری مولار شده اید می توانید از تخصص خانم دکتر سعادت (بهترین جراح و متخصص زنان و زایمان شمال شرق تهران) درعمل هیسترکتومی و کورتاژ بهره مند شوید.

• عمل هیسترکتومی :

 در صورت خطر تروفوبلاستیک بارداری و تمایل نداشتن مادر به فرزندی دیگر ، پزشکان به سراغ خارج کردن رحم از طریق هیسترکتومی می روند. برای درمان بارداری مولار، این روش به ندرت انجام می شود. این روش زمانی انجام می شود که احتمال برگشت مولار وجود داشته باشد و پزشکان به جای کورتاژ، جراحی هیسترکتومی را تشخیص دهند.

• کورتاژ یا اتساع(باز کردن):

در این روش به وسیله روش کورتاژ در بیمارستان بافت مولار از رحم خارج شده که یک جراحی سرپایی محسوب می شود و می تواند با بی هوشی و یا بی حسی انجام شود. در این پروسه بیمار طی وضعیتی شبیه معاینه لگنی قرار می گیرد و پزشک با اسپکولوم دهانه رحم را باز می کند تا بتواند به وسیله دستگاه وکیوم ، بافت مولار را از دهانه رحم بیرون بیاورد.اگر بر روی دیواره های رحم ، از بافت مولار چیزی باقی مانده باشد، با ابزارهای مخصوص شروع به تراشیدن آن مقدار اضافه کرده و در نهایت خارج می کند.

• شیمی درمانی:

همانطور که گفته شد اگر رشد این سلول ها درمان نشود می تواند سبب به وجود آمدن سرطان نادری شود که کوریوکارسینوما نام دارد. از آنجایی که با مصرف دارو می توان بارداری مولار را در تهران برطرف کرد. اما گاه با انتشار این سلول ها به قسمت های دیگر، پزشکان برای درمان آن ، در نهایت شیمی درمانی را پیشنهاد می کنند.

بارداری مجدد بعد از حاملگی مولار

معمولا 6 ماه تا 1 سال بعد از بارداری مولار باید صبر کرد تا هورمون بارداری تبدیل به صفر شود و بعد از آن اقدام برای حاملگی مجدد کنید. در صورتی که این امر زودتر از این زمان اتفاق بیفتد ، احتمال اینکه بعدی نیز مولار باشد زیاد است. طی این مدت ، مصرف پروتئین کافی و ویتامین آ را در رژیم غذایی فراموش نکنید که حاملگی بعدی بدون مشکل اتفاق بیفتد. نکته مهم این است که بعد از اینکه درمان انجام شد ، خطراتی مانند، زایمان زودرس، سقط جنین ، نقص  مادرزادی و غیره نمی تواند در حاملگی های بعدی تاثیر بگذارد.

آیا در حاملگی مولار کیسه زرده تشکیل می شود؟

خیر. در حاملگی پوچ ، کیسه زرده شکل نمی گیرد. این نوع بارداری به تشکیل توده‌ای غیرطبیعی در رحم مربوط می شود که در آن تشکیل جنین روند نرمالی را طی نکرده و سلول‌های جنین به طور ناقص ایجاد شده و کیسه زرده نیز ایجاد نمی شود.

آیا در حاملگی مول قلب تشکیل می شود؟

در حاملگی بچه خوره کامل ، به دلیل عدم وجود جنین ، قلبی هم وجود نخواهد داشت. در حاملگی مولار ناقص ، بعضی اعضای بدن جنین از جمله قلب ممکن است تشکیل شود ولی قبل از اینکه شروع به ضربان کند ، سقط جنین اتفاق خواهد افتاد.

آیا کورتاژ بهترین روش درمان حاملگی مولار است؟

در کورتاژ ، بافت مولار به طور کامل از رحم خارج می شود. بعد از تشخیص حاملگی پوچ با استفاده از عدد بتا ، سونوگرافی و آزمایش خون ، متخصص زنان و زایمان خوب در شرق تهران ، بافت مولار را با کورتاژ به طور کامل تخلیه می‌کند.

چه کسانی گروه آسیب پذیر در برابر حاملگی مولار هستند؟

آمار نشان می‌دهد در خانم ها در کشورهای آسیایی در مقایسه با کشورهای اروپایی ، بیشتر در معرض حاملگی مول قرار دارند.
سن بالای ۴۵ سال و کمتر از ۲۰ سال برای بارداری از عوامل دیگری است که خانم‌ها را در معرض این بارداری ناهنجار قرار می دهد. کمبود ویتامین آ ، داشتن سابقه خانوادگی بارداری پوچ ، مصرف کم چربی‌های حیوانی نیز از مواردی است که می تواند خطر بارداری مولار را افزایش دهد.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

به محض مشاهده علائم اولیه بارداری مولار بهتر است برای مراجعه به دکتر متخصص زنان و و زایمان اقدام کنید. فوق تخصص زنان و زایمان شما در شرق تهران ، در طول معاینه ، در خصوص زمان شروع و پایان آخرین عادت ماهیانه ، بیماری‌های زمینه ای ، داروهای مورد مصرف ، سابقه خانوادگی بارداری مولار ، تجربه قبلی این نوع بارداری و سایر موارد ، سوالاتی را می پرسد تا با تمرکز کامل و جمع آوری بهترین اطلاعات ، مناسب ترین اقدام را انجام دهد.